Եվրոպական բեռնափոխադրումներ․ անվտանգ ուղիներ և անխափան մատակարարման շղթա

ԵՎրոպական երկրներ և բեռնափոխադրման ուղիներ

Ահա մի քանի երկրներ և դրանց համար գլխավոր բեռնափոխադրումների մոդելները։

1. Գերմանիա (Germany)
   Գերմանիան հանդիսանում է Եվրոպայի լոգիստիկ և արտադրական շուկաների խոշոր հանգույց։ Ճանապարհային բեռների համար Գերմանիայից դեպի արևելք և հարավ ուղղությունները խաղում են առանցքային դեր։ Օրինակ՝ ճանապարհային փոխադրումներից մեծ մասը անցնում է Գերմանիայով։ Երկաթուղային մասով՝ եվրոպական ռելսերով գործում են շուրջ 10 երթուղիներ, որոնք կապում են Գերմանիան այլ պետականներով։ Վերահսկվող մատակարարման շղթայի առումով Գերմանիան շատ լավ հիմք է հանդիսանում որպես հանգույց՝ դեպի Լեհաստան, Չեխիա, Ավստրիա և այլ երկրներ։

2. Հոլանդիա (Netherlands)
   Հոլանդիան, մասնավորապես Բրեռելը (Rotterdam) եւ Անտվերպեն-Բելգիայի (Antwerp), հանդիսանում են հիմնական նավահանգիստներ Եվրոպայում, ինչը դարձնում է Հոլանդիան ևս կարևոր հանգույց բեռների փոխադրման համար։
   Օրինակ, ճանապարհային ճանապարհները Հոլանդիայից Գերմանիա (+48%) աճ են արձանագրել։
   Հոլանդիան ակտիվորեն օգտագործվում է ստացում/ուղարկում համար, այդ թվում հավաքական բեռների (LCL) մոդելներում, երբ տարբեր մատակարարների ապրանքները միավորվում են մեկ պարեկով։

3. Բելգիա (Belgium)
   Բելգիան նույնպես ակտիվ է ճանապարհային փոխադրումներում, հատկապես Բելգիայից Գերմանիա ճանապարհով (+69% աճ) ըստ տվյալների։ 
   Բեռների մատակարարման շղթայում Բելգիան ունի լավ ենթակառուցվածքներ, նավահանգիստներ և ճանապարհային հանգույցներ, ինչը հեշտացնում է ինչպես ամբողջական, այնպես էլ հավաքական բեռների փոխադրումը։

4. Իտալիա (Italy)
   Իտալիան հարավային ուղղությամբ հանդիսանում է մի կենտրոն, որի միջոցով մրցունակ են Հարավային Եվրոպայից դեպի Հյուսիս գնացող և Հյուսիսից դեպի Հարավ արտահանման ու ներմուծման երթուղիները։ Գլանային մի ռազմավարություն է, երբ ապրանքները արտահանվում են Իտալիայից դեպի Արևելյան Եվրոպա կամ շատ այլ շուկաներ։

5. Լեհաստան (Poland)
   Լեհաստանը ունի մեծ դեր ճանապարհային փոխադրումներում, մասնավորապես միջազգային ճանապարհային փոխադրումների մեջ։
   Այս երկրում լուրջ աճ է գոյություն ունեցել դեպի եվրոպական մյուս երկրների հետ փոխադրման մեջ, ինչը նշանակում է, որ Լեհաստանի տնտեսությունը և լոգիստիկ ենթակառուցվածքը արագ զարգանում են։

6. Ավստրիա (Austria)
   Ավստրիան հիմնականում է օգտագործվում հարավ–արևելք բաղադրիչներում, օրինակ՝ դեպի Բալթիկ, Ադրիատիկ ռազմուղիներ։ Ի դեպ, «Բալթիկ-Ադրիատիկ» կորբուրդը (Baltic–Adriatic Corridor) անցնում է Ավստրիայով։ Սա նշանակում է, որ ավտոերթերը, երկաթուղային բեռները և նույնիսկ ջրային փոխադրումները կարող են միացվել այս երկրում՝ ստեղծելով միջմոդային լուծումներ։

Այս կերպ, նշված երկրները ցույց են տալիս, թե որքան բազմազան կարող են լինել բեռափոխադրումների ուղիները՝ ճանապարհային, երկաթուղային, նավային կամ դրանց համադրությամբ։

Հավաքական և ամբողջական բեռների փոխադրում

Մատակարարման շղթայի (supply chain) արդյունավետությունը մեծամասամբ կախված է նրանից, թե ինչպես են կազմակերպվում բեռները՝ լինելով ամբողջական (Full Load) կամ հավաքական (Less than Container Load)։

• Ամբողջական բեռ (FCL – Full Container Load / Full Truck Load) նշանակում է, որ մեկ մատակարար կամ կազմակերպություն ամբողջ բեռը զբաղեցնում է մի կոնտեյներ։ Այս մոդելը ավելի հարմար է այն դեպքերում, երբ ապրանքատեսակն ու քանակը թույլ են տալիս լիակատար օգտագործում։

• Հավաքական բեռ (LCL – Less than Container Load / Groupage Load) նշանակում է, որ մի քանի մատակարարների կամ ապրանքատերերի բեռները միավորվում են միասին, երկրորդականաբար օգուտ ստանալով խնայողության ֆակտորով։
  Եվրոպական միջավայրում այս երկու մոդելները կիրառվում են լայնորեն։ Ընդ որում, հավաքական բեռների դեպքում մատակարարող ընկերությունները պետք է ապահովեն ճիշտ փաթեթավորում, կենտրոնացված հավաքման կետեր, հստակ լոգիստիկ հոսք՝ որպեսզի ապրանքը մինչ վերջնական հասցե հասնի ապահով, ժամանակին և թափանցիկ։

Փաթեթավորում և ապահովագրություն

Փաթեթավորման և ապահովագրության ընթացակարգերը մշտապես պետք է ունենան գերակայություն — այս մասերն են, որոնք հաճախ որոշում են, թե բեռը կհասնի ճիշտ վիճակում, կամ արդյոք ծախսերը կաճեն վնասների պատճառով։

• Փաթեթավորումը պետք է համապատասխանի բեռի բնույթին, քանակի, տեղափոխման եղանակին (ճանապարհ, երկաթուղի, նավ), և այն պետք է ապահովի պաշտպանություն քամուց, խոնավությունից, հարվածներից։

• Ապահովագրությունը պարտադիր չէ միշտ թե ըստ օրենքի բոլոր դեպքերում, բայց մասնավորապես մաքսային, միջազգային փոխադումների ժամանակ ցանկալի է ունենալ ապահովագրություն՝ բեռի համար։ Սա վերաբերում է որևէ վնասի, կորուստի, ուշացման կամ այլ ռիսկի։
  Այսպիսով, երբ մի ընկերություն ընտրում է փոխադրող, պետք է ստուգել, որ բեռի փաթեթավորումն ու ապահովագրությունը պատշաճ են, տվյալ ուղղությամբ գործունեություն ունեցող են։

Անխափան մատակարարման շղթա

Անխափան մատակարարման շղթայի ապահովումը հիմնված է մի շարք հիմքերի վրա։ Էլ չենք խոսում միայն, որ ապրանքը պետք է տեղափոխվի — այն պետք է հասցվի ճիշտ ժամանակին, առանց միջանկյալ խափանումների, որից բխում են հետեւյալ չափորոշիչներն ու ընթացակարգերը։

• Հստակ պլանավորում, որ ապրանքը երբ է բեռանվում , երբ է մեքենան դուրս գալիս, երբ է հասնելու սահմանը, երբ — վերցնելու կամ մատակարարելու վերջնական կետ։

• Տրանսպորտային և լոգիստիկ գործընկերների ճիշտ ընտրություն: ճանապարհային փոխադրող, երկաթուղային կամ նավային — որսակում են մատակարարման շղթայի ընդհանուր հոսքը։

• Միջնոդային մատակարարում: երբ անհրաժեշտ է ճանապարհ + երկաթուղի կամ ճանապարհ + նավ, անհրաժեշտ է, որ փոխադրումներն ընթանան սահուն, առանց մեծ անցորդների։ ԵՄ-ում օրինակ միացյալ փոխադրումների (combined transport / intermodal) աճ է նկատվում։

• Վայրկեանայնության և տեսանելիության ապահովում: բեռի տեղադրության հետևում, ընթացքի տեղեկացում, ապահովագրության ֆոնդ։

• Ռիսկերի կառավարում: մատակարարման շղթայի խափանումները (բեռան ուշացում, թանկացում, սահմանային բյուրոկրատիա) պետք է կանխվել։ Հենց այս պատճառով է, որ ընկերությունները շատ ավելի են նախապատրաստվում արտաքին փոփոխություններին, օրինակ՝ ճանապարհների տակտիկա կամ այլընտրանքային երթուղիներ։

Մաքսային ձևակերպումներ արտահանման երկրներում

Միջազգային բեռնափոխադրումների ամենամանր, բայց շատ կարևոր փուլերից մեկը մաքսային ձևակերպումն է — հատկապես արտահանման երկրներում։ Արդյունավետ մաքսային գործընթացը նվազեցնում է ուշացումները, բեռի պահումը և հավելյալ ծախսերը։

• Արտահանման երկրում պետք է բավարարեն երկրի արտահանման մաքսային նորմերը, ներկայացվեն անհրաժեշտ փաստաթղթեր (արտահանման հայտարարագիր, կոմերցիոն հաշիվ, փաթեթավորման ցուցակ, լիցենզիաներ թե անհրաժեշտ է)։

• Հաշվի առնել պետք է տվյալ երկրի և ուղղության երկրի երկկողմ համաձայնությունները, օրինակ՝ ազատ առեւտրի պայմանագիր, մաքսազերծման սակագներ, արտահանման արտոնություններ։

• Բեռնափոխադրող ընկերությունը պետք է համագործակցի մաքսային ապետարկավայրի (forwarder) կամ մաքսային բրոքերի հետ, որպեսզի ձևակերպումը լինի հստակ և արագ։

• Նշված են դեպքեր, երբ մաքսային ձգձգումները խաթարում են մատակարարման շղթայի ամբողջ հոսքը՝ թվում է, թե բեռը հասնում է սահմանին, սակայն ապրանքը պահվում է ժամանակավորապես՝ ձևակերպման համար։

• Արտահանող կազմակերպությունը պետք է ապահովի, որ բեռի փաթեթավորումը, նշումները (markings), ապրանքի բնութագիրը, արժեքը և ծագումը ճիշտ են գրանցված, քանի որ մաքսային շարունակական ուշացումները կարող են նաև հանգեցնել հավելյալ ստուգումների կամ պատասխանատվության։

Հաշվարկ և խորհուրդներ

Բեռների շարժի արդյունավետությունը կախված է այս բոլոր բաղադրիչներից՝ ուղիներից, մոդելներից (LCL vs FCL), փաթեթավորումից, ապահովագրությունից, մաքսային ձևակերպումներից և մատակարարման շղթայի հարմարեցվածությունից։
Օրինակ, եթե ընկերությունը զբաղվում է մերձերկրյա (near-shore) բեռներով Եվրոպայում, ճանապարհային կամ երկաթուղային փոխադրումը կարող է լինել առավել արդյունավետ — ճանապարհային միավորները ներառում են ճանապարհային երթուղիներ, իսկ երկաթուղային գործառույթները բեռնափոխադրումների պարագայում ավելի ապահով և էկոլոգիապես բարենպաստ են։ ԵՄ-ում, ինչպես նշվել է, երկաթուղային և միացյալ փոխադրումները (combined/intermodal) մեծ աճ են ունեցել։Տեղի համար, օրինակ, որոշ ընկերություններ նախընտրում են Գերմանիայից դեպի Իտալիա ճանապարհային կամ ճանապարհ+երկաթուղի համակցմամբ մոտեցում, երբ բեռի քանակը հարմար է ամբողջական բեռի համար, իսկ այլ դեպքերում՝ հավաքական բեռների համար ընտրում են կենտրոնացված ուղիներ:

Բեռնափոխադրումների կազմակերպումը Եվրոպայում պահանջում է ֆոկուս՝ հետևյալ ուղղությամբ. ճիշտ երկրային ուղիների ընտրություն (Ճանապարհ, երկաթուղի, նավ կամ դրանց համակցություն) ըստ երկրի և ուղղության, ճիշտ բեռների մոդելի ընտրությունը (հավաքական կամ ամբողջական), փաթեթավորումը և ապահովագրությունը, որ ապահովի անվտանգ արտահանման ճանապարհ, և մաքսային գործընթացների հստակ մշակում, որպեսզի մատակարարման շղթան աշխատի անխափան։